KONCERT IV

RZYMSKIE ŚPIEWY MSZALNE Z X WIEKU NA XI NIEDZIELĘ OKRESU ZWYKŁEGO
Sobota, 13 czerwca 2015 roku, godzina 19.30
CZERSK, KOŚCIÓŁ PARAFIALNY PW. PRZEMIENIENIA PAŃSKIEGO
(zabytek architektury z początku XIX wieku)
POWIAT PIASECZYŃSKI, GMINA GÓRA KALWARIA

KOŚCIÓŁ PARAFIALNY PW. PRZEMIENIENIA PAŃSKIEGO W CZERSKU
Obecnie w Czersku pozostała już tylko jedna świątynia - kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego pochodzący z początku XIX wieku. Jednak historia parafii w Czersku sięga okresu wczesnego średniowiecza. Najstarszy kościół na terenie Czerska został wzniesiony w stylu romańskim na przełomie XI/XII wieku. Jego relikty widoczne są na zamkowym dziedzińcu. Natomiast parafia w Czersku została ustanowiona zapewne w XII lub XIII wieku. Najstarsza wzmianka o niej pochodzi z roku 1244. Tu w latach 1252-1398 miał swą siedzibę archidiakonat. Wiadomo, że w Czersku od średniowiecza po wiek XVII funkcjonowało kilka kościołów: zamkowy pw. Św. Piotra, parafialny pw. Wniebowzięcia NMP, a także świątynie pw. Ducha Świętego, Św. Jana Chrzciciela i Św. Jakuba.

Widoczny na zdjęciu kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego, jednonawowy z nieco węższym prezbiterium, wzniesiono w Czersku w latach 1805-1806 z cegły pochodzącej z rozbiórki zamku. Było to „zadośćuczynienie" rządu pruskiego (Czersk przypadł po III rozbiorze Prusom), za odebranie kościołowi czerskiemu wsi Linin. Kościół został zbudowany w stylu neobarokowym na planie prostokąta.
W 1868 roku wzniesiono na froncie wieżę z fundacji generała Ignacego Mazurkiewicza. Jego epitafium z czarnego marmuru znajduje się we wnętrzu świątyni. W 1900 roku wg projektu architekta Konstantego Wojciechowskiego dobudowano także zakrystię i skarbiec. Rzeźbiony drewniany ołtarz z 1901 roku zdobiony jest zamiennie przez dwa obrazy: Matki Bożej Częstochowskiej i Przemienienie Pańskie. Wystrój wnętrza pochodzi w większości z XIX wieku. Na początek istnienia kościoła datowana jest drewniana, klasycystyczna chrzcielnica. Do najcenniejszych przedmiotów wyposażenia wnętrza należą: obraz Boga Ojca z XVIII wieku, krucyfiks barokowy z przełomu XVIII i XIX wieku., 12 lichtarzy późnoklasycystycznych z około 1840 roku. Drewniana ambona została wykonana w połowie XIX wieku. Monstrancja z glorią promienistą, barokową, z przełomu XVII i XVIII wieku pochodzi zapewne jeszcze z dawnego kościoła, wybudowanego tu po potopie szwedzkim. Na plebanii z 1884 roku są umieszczone akta metrykalne od 1680 roku.

 Koncert IV (127)

WYKONAWCY
Zespół Wokalny
BORNUS CONSORT
pod kierunkiem artystycznym Marcina Bornus-Szczycińskiego:

Robert Lawaty
Robert Pożarski
Paweł Szczyciński
Marcin Bornus-Szczyciński
Mirosław Borczyński
Stanisław Szczyciński
Marcin Bornus-Szczyciński – słowo o muzyce

 

PROGRAM
Introitus – Exaudi Domine vocem meam (Wysłuchaj Panie głosu mego)
Codex Einsiedeln Ms 121, rok ok. 960-970

Kyrie – trop Pater cuncta qui gubernas (Ojcze, który wszystkim władasz)
Codex Benevento Ms 34 XI-XII w.

Gloria Msza XII – Pater cuncta – Graduale Romanum

Czytanie z Księgi proroka Ezechiela
(Ez 17,22-24)

Graduale Anno B – Bonum est confiteri (Dobrze jest dziękować Panu)
Codex St. Gallen Ms 359, rok ok. 922-925

Czytanie z Drugiego Listu świętego Pawła Apostoła do Koryntian
(2 Kor 5.6-10)

Alleluia. Domine, in virtute tua (Panie, z potęgi Twojej)
Codex Einsiedeln Ms 121

Słowa Ewangelii według świętego Marka
(Mk 4,26-34)

Credo XII – Graduale Romanum

Offertorium – Benedicam Dominum (Błogosławię Pana, który dał mi rozsądek)
Codex Einsiedeln Ms 121

Sanctus XII – Graduale Romanum

Agnus Dei XII – Graduale Romanum

Communio – Unam petii (O jedno tylko Pana proszę)
Codex Einsiedeln Ms 121

Benedicamus Domino
franciszkańskie 2-głosowe organum XII/XIII w. z klasztoru PP. Klarysek w Starym Sączu

Tegoroczną edycję Festiwalu zainaugurowaliśmy 10 maja na Kurpiach, we wspaniałej, neogotyckiej Bazylice Mniejszej w Myszyńcu, koncertem muzyki barokowej pt. Giganci czasu baroku. Czwarty Wieczór Muzyczny, a 127 koncert od 2001 roku, zaplanowaliśmy w dziewiętnastowiecznym kościele w historycznym grodzie Czersk - dawnej stolicy Księstwa Mazowieckiego.
Podczas koncertu usłyszymy muzykę sprzed 1000 lat należącą do tradycji rzymskiej. Pochodzi ona w większości z dwóch najstarszych rękopisów muzycznych zachowanych w Europie. Są to Codex Einsiedeln Ms 121 datowany na lata 960-970 oraz Codex St. Gallen Ms 359 powstały w latach 922-925. Zanotowano wówczas, po raz pierwszy, funkcjonujący od wieków śpiew chorałowy. Nie stworzono więc niczego nowego, a jedynie dokonano próby opisu tego, co istniało w tradycji ustnej. Oba dzieła powstały
w nieodległych od siebie klasztorach. Marcin Bornus – Szczyciński, wielki znawca i pasjonat muzyki średniowiecznej Europy, wybrał na koncert Festiwalu w Czersku mszalne części zmienne (proprium)
i stałe (ordinarium), jakie przewidział Kościół Rzymskokatolicki na sobotę 13 czerwca w br. Usłyszymy śpiewy mszalne rozpoczynającej się o sobotnim zachodzie słońca, od I Nieszporów Niedzielnych, celebracji XI Niedzieli Okresu Zwykłego. Uwzględniono wymogi 3-letniego cyklu czytań mszalnych i niektórych propriów, dostosowując je do aktualnego roku liturgicznego B. Chorał, jak wyjaśnia w opisie programu Marcin Bornus-Szczyciński, nie został w swojej zasadniczej postaci skomponowany do tekstu łacińskiego. Jest on kontynuacją tradycyjnego o wiele starszego śpiewu pochodzącego z antycznych kultur, także przedchrześcijańskich. Melodia może liczyć sobie nawet i wiele tysięcy lat i przechodzić przez znaczną ilość języków i kultur. To ona jest nośnikiem tradycji a nie użyty język. Niektóre ze śpiewów zmiennych zespół Bornus Consort wykona na koncercie w języku polskim. Stosowanie w śpiewie liturgicznym języka zrozumiałego dla wiernych należy do ścisłej i najwcześniejszej tradycji chrześcijaństwa. Ale wykonać na koncercie chorał gregoriański po polsku, to wciąż jest u nas nowość. Części stałe mszy: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus i Agnus Dei nie zostały przetłumaczone na język polski. Zespół Bornus Consort zaśpiewa je w oryginale – po łacinie.

Zapraszam Państwa do odbycia z nami drugiej w tym roku niezwykłej podróży w czasie. Myślę, że nikogo ze słuchaczy nie zdziwi oświetlenie, również czerskiego kościoła, gdzie zabrzmi chorał gregoriański, jedynie blaskiem kilkudziesięciu świec.

                                                                                 Małgorzata Ewa Kalicińska (MIK)
                                                                   Autor i Koordynator Festiwalu Mazowsze w Koronie

 

                   

Organizator Festiwalu
Mazowiecki Instytut Kultury

Współorganizatorzy koncertu:
Gmina Góra Kalwaria
Ośrodek Kultury w Górze Kalwarii
Parafia pw. Przemienienia Pańskiego w Czersku

Partner
Skarbiec Mazowiecki – Lokalna Organizacja Turystyczna

Patronat medialny
Radio Warszawa