przejdź do treści

KONCERT IV

KOŚCIÓŁ PARAFIALNY PW. PRZEMIENIENIA PAŃSKIEGO W CZERSKURZYMSKIE ŚPIEWY MSZALNE Z X WIEKU NA XI NIEDZIELĘ OKRESU ZWYKŁEGO
Sobota, 13 czerwca 2015 roku, godzina 19.30
CZERSK, KOŚCIÓŁ PARAFIALNY PW. PRZEMIENIENIA PAŃSKIEGO

(zabytek architektury z początku XIX wieku)
POWIAT PIASECZYŃSKI, GMINA GÓRA KALWARIA

KOŚCIÓŁ PARAFIALNY PW. PRZEMIENIENIA PAŃSKIEGO W CZERSKU
Obecnie w Czersku pozostała już tylko jedna świątynia - kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego pochodzący z początku XIX wieku. Jednak historia parafii w Czersku sięga okresu wczesnego średniowiecza. Najstarszy kościół na terenie Czerska został wzniesiony w stylu romańskim na przełomie XI/XII wieku. Jego relikty widoczne są na zamkowym dziedzińcu. Natomiast parafia w Czersku została ustanowiona zapewne w XII lub XIII wieku. Najstarsza wzmianka o niej pochodzi z roku 1244. Tu w latach 1252-1398 miał swą siedzibę archidiakonat. Wiadomo, że w Czersku od średniowiecza po wiek XVII funkcjonowało kilka kościołów: zamkowy pw. Św. Piotra, parafialny pw. Wniebowzięcia NMP, a także świątynie pw. Ducha Świętego, Św. Jana Chrzciciela i Św. Jakuba.

Widoczny na zdjęciu kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego, jednonawowy z nieco węższym prezbiterium, wzniesiono w Czersku w latach 1805-1806 z cegły pochodzącej z rozbiórki zamku. Było to „zadośćuczynienie" rządu pruskiego (Czersk przypadł po III rozbiorze Prusom), za odebranie kościołowi czerskiemu wsi Linin. Kościół został zbudowany w stylu neobarokowym na planie prostokąta.
W 1868 roku wzniesiono na froncie wieżę z fundacji generała Ignacego Mazurkiewicza. Jego epitafium z czarnego marmuru znajduje się we wnętrzu świątyni. W 1900 roku wg projektu architekta Konstantego Wojciechowskiego dobudowano także zakrystię i skarbiec. Rzeźbiony drewniany ołtarz z 1901 roku zdobiony jest zamiennie przez dwa obrazy: Matki Bożej Częstochowskiej i Przemienienie Pańskie. Wystrój wnętrza pochodzi w większości z XIX wieku. Na początek istnienia kościoła datowana jest drewniana, klasycystyczna chrzcielnica. Do najcenniejszych przedmiotów wyposażenia wnętrza należą: obraz Boga Ojca z XVIII wieku, krucyfiks barokowy z przełomu XVIII i XIX wieku., 12 lichtarzy późnoklasycystycznych z około 1840 roku. Drewniana ambona została wykonana w połowie XIX wieku. Monstrancja z glorią promienistą, barokową, z przełomu XVII i XVIII wieku pochodzi zapewne jeszcze z dawnego kościoła, wybudowanego tu po potopie szwedzkim. Na plebanii z 1884 roku są umieszczone akta metrykalne od 1680 roku.

 Koncert IV (127)

WYKONAWCY
Zespół Wokalny
BORNUS CONSORT
pod kierunkiem artystycznym Marcina Bornus-Szczycińskiego:

Robert Lawaty
Robert Pożarski
Paweł Szczyciński
Marcin Bornus-Szczyciński
Mirosław Borczyński
Stanisław Szczyciński
Marcin Bornus-Szczyciński – słowo o muzyce

 

PROGRAM
Introitus
Exaudi Domine vocem meam (Wysłuchaj Panie głosu mego)
Codex Einsiedeln Ms 121, rok ok. 960-970

Kyrie – trop Pater cuncta qui gubernas (Ojcze, który wszystkim władasz)
Codex Benevento Ms 34 XI-XII w.

Gloria Msza XIIPater cunctaGraduale Romanum

Czytanie z Księgi proroka Ezechiela
(Ez 17,22-24)

Graduale Anno BBonum est confiteri (Dobrze jest dziękować Panu)
Codex St. Gallen Ms 359, rok ok. 922-925

Czytanie z Drugiego Listu świętego Pawła Apostoła do Koryntian
(2 Kor 5.6-10)

Alleluia. Domine, in virtute tua (Panie, z potęgi Twojej)
Codex Einsiedeln Ms 121

Słowa Ewangelii według świętego Marka
(Mk 4,26-34)

Credo XII Graduale Romanum

OffertoriumBenedicam Dominum (Błogosławię Pana, który dał mi rozsądek)
Codex Einsiedeln Ms 121

Sanctus XII Graduale Romanum

Agnus Dei XIIGraduale Romanum

Communio Unam petii (O jedno tylko Pana proszę)
Codex Einsiedeln Ms 121

Benedicamus Domino
franciszkańskie 2-głosowe organum XII/XIII w. z klasztoru PP. Klarysek w Starym Sączu


Tegoroczną edycję Festiwalu zainaugurowaliśmy 10 maja na Kurpiach, we wspaniałej, neogotyckiej Bazylice Mniejszej w Myszyńcu, koncertem muzyki barokowej pt. Giganci czasu baroku. Czwarty Wieczór Muzyczny, a 127 koncert od 2001 roku, zaplanowaliśmy w dziewiętnastowiecznym kościele w historycznym grodzie Czersk - dawnej stolicy Księstwa Mazowieckiego.
Podczas koncertu usłyszymy muzykę sprzed 1000 lat należącą do tradycji rzymskiej. Pochodzi ona w większości z dwóch najstarszych rękopisów muzycznych zachowanych w Europie. Są to Codex Einsiedeln Ms 121 datowany na lata 960-970 oraz Codex St. Gallen Ms 359 powstały w latach 922-925. Zanotowano wówczas, po raz pierwszy, funkcjonujący od wieków śpiew chorałowy. Nie stworzono więc niczego nowego, a jedynie dokonano próby opisu tego, co istniało w tradycji ustnej. Oba dzieła powstały
w nieodległych od siebie klasztorach. Marcin Bornus – Szczyciński, wielki znawca i pasjonat muzyki średniowiecznej Europy, wybrał na koncert Festiwalu w Czersku mszalne części zmienne (proprium)
i stałe (ordinarium), jakie przewidział Kościół Rzymskokatolicki na sobotę 13 czerwca w br. Usłyszymy śpiewy mszalne rozpoczynającej się o sobotnim zachodzie słońca, od I Nieszporów Niedzielnych, celebracji XI Niedzieli Okresu Zwykłego. Uwzględniono wymogi 3-letniego cyklu czytań mszalnych i niektórych propriów, dostosowując je do aktualnego roku liturgicznego B. Chorał, jak wyjaśnia w opisie programu Marcin Bornus-Szczyciński, nie został w swojej zasadniczej postaci skomponowany do tekstu łacińskiego. Jest on kontynuacją tradycyjnego o wiele starszego śpiewu pochodzącego z antycznych kultur, także przedchrześcijańskich. Melodia może liczyć sobie nawet i wiele tysięcy lat i przechodzić przez znaczną ilość języków i kultur. To ona jest nośnikiem tradycji a nie użyty język. Niektóre ze śpiewów zmiennych zespół Bornus Consort wykona na koncercie w języku polskim. Stosowanie w śpiewie liturgicznym języka zrozumiałego dla wiernych należy do ścisłej i najwcześniejszej tradycji chrześcijaństwa. Ale wykonać na koncercie chorał gregoriański po polsku, to wciąż jest u nas nowość. Części stałe mszy: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus i Agnus Dei nie zostały przetłumaczone na język polski. Zespół Bornus Consort zaśpiewa je w oryginale – po łacinie.

Zapraszam Państwa do odbycia z nami drugiej w tym roku niezwykłej podróży w czasie. Myślę, że nikogo ze słuchaczy nie zdziwi oświetlenie, również czerskiego kościoła, gdzie zabrzmi chorał gregoriański, jedynie blaskiem kilkudziesięciu świec.

                                                                                 Małgorzata Ewa Kalicińska (MIK)
                                                                   Autor i Koordynator Festiwalu Mazowsze w Koronie

 

fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska fot. M.E. Kalicińska 

Organizator Festiwalu
Mazowiecki Instytut Kultury

Współorganizatorzy koncertu:
Gmina Góra Kalwaria
Ośrodek Kultury w Górze Kalwarii
Parafia pw. Przemienienia Pańskiego w Czersku

Partner
Skarbiec Mazowiecki – Lokalna Organizacja Turystyczna

Patronat medialny
Radio Warszawa

Czersk